Dit artikel legt uit wat onderzoekssoftware is en waarom het belangrijk is dit goed te beheren.

Wat is onderzoekssoftware?

Niet alle software ontwikkeld binnen onderzoeksproject valt onder onderzoekssoftware. De FAIR4RS werkgroep definieert onderzoekssoftware als volgt: ‘Research Software includes source code files, algorithms, scripts, computational workflows and executables that were created during the research process or for a research purpose. Software components (e.g., operating systems, libraries, dependencies, packages, scripts, etc.) that are used for research but were not created during or with a clear research intent should be considered software in research and not Research Software.’ (Gruenpeter et al., 2021, Defining Research Software: a controversial discussion, page 16, https://zenodo.org/records/5504016).

Bijvoorbeeld, gebruik van Excel met als doel een databestand te creëren behoort niet tot onderzoekssoftware, maar geschreven code in R of Python voor het analyseren van data over het algemeen wel. Statistiek platformen waarbij gebruikers hun eigen code schrijven om statistische analyses uit te voeren vallen onder onderzoekssoftware. Statistiek platformen waarbij dit niet hoeft vallen hier meestal niet onder, afhankelijk van de context en complexiteit. Over het geheel, is onderzoekssoftware een verzameling van operationele bestanden die samenwerken met gestructureerde data om onderzoeksactiviteiten uit te voeren. 

Wat is onderzoekssoftware management?

Onderzoekssoftware management betekent het toepassen van methodes om zo goed mogelijk voor je onderzoekssoftware te zorgen tijdens en na je project. Het gaat hierbij om het correct hanteren, organiseren, opslaan, preserveren, delen van onderzoekssoftware, en ook om ethisch en juridisch correct handelen. De vijf aanbevelingen voor FAIR onderzoekssoftware en de FAIR principes voor onderzoekssoftware dienen hierbij als leidraad. FAIR onderzoekssoftware is vindbaar, toegankelijk, interoperabel en herbruikbaar. 

Hoe kan ik mijn onderzoekssoftware beheren?

We raden onderzoekers aan om een software management plan te schrijven. Hierin beschrijf je alle methoden tijdens en na je onderzoek met betrekking tot bijvoorbeeld documentatie, versiebeheer, publicatie, licentiering en registratie van je onderzoekssoftware. 

Waarom is onderzoekssoftware management belangrijk (voor mij)?

WUR erkent onderzoekssoftware, net als onderzoekssdata, als een belangrijk onderzoeksresultaat . Door het consequent toepassen van goede beheermethoden op je onderzoekssoftware, kun je: 

• Je werk inrichten volgens de FAIR principes, wat de herbruikbaarheid en impact van je onderzoekssoftware verhoogt. 
• Voldoen aan aanbevelingen en vereisten van subsidieverstrekkers en instituten. 
• Je onderzoeksproces efficiënter, transparanter en beter reproduceerbaar maken. 
• Waarborgen dat je onderzoekssoftware begrijpelijk en bruikbaar is, voor jou en anderen, nu en in de toekomst. 
• De zichtbaarheid en vindbaarheid van je onderzoekssoftware verhogen, wat kan leiden tot meer citaties en een verhoogde erkenning en waarde van je werk. 
• Samenwerkingen faciliteren.

Vragen en ondersteuning

Heb je vragen over deze informatie of wil je persoonlijke ondersteuning? Neem gerust contact op met ons. Je kunt een mailtje sturen naar data@wur.nl.