Inleiding

Auteursrecht verschaft de eigenaar van een werk het exclusieve exploitatierecht en het recht om anderen toe te staan het werk te gebruiken. Dit kennisartikel helpt bij het herkennen van bij welke partij het eigendom van een werk ligt.

Wat is werkgeversauteursrecht?

Auteursrecht is een intellectueel eigendomsrecht dat de auteur van een origineel werk het exclusieve recht verschaft het werk te dupliceren en openbaar beschikbaar te stellen. De rechthebbende van een origineel werk is de auteur die het werk gemaakt heeft en creatieve beslissingen heeft genomen tijdens het maken van het werk. Er zitten echter uitzonderingen aan deze definitie. Bijvoorbeeld, werken die gemaakt zijn door een werknemer die in verband staan met zijn/haar werk, ongeacht of dit werk gemaakt is tijdens reguliere arbeidsuren of met gebruik van door de werkgever verschafte materialen. Het auteursrecht op deze werken is over het algemeen in het bezit van de werkgever.

Bij WUR geldt dat WUR op bijna alle werken van zijn medewerkers het werkgeversauteursrecht heeft. Dit is ofwel Wageningen University (WU) of Stichting Wageningen Research (WR), aangezien WUR zelf geen afzonderlijke rechtspersoon is. Dit betekent dat alleen WU/WR de exclusieve rechten heeft om het werk te dupliceren en openbaar beschikbaar te stellen. De oorspronkelijke auteur behoud zijn/haar persoonlijkheidsrechten, zoals bijvoorbeeld het recht om geciteerd te worden als de auteur van de publicatie.

Wie heeft het auteursrecht op onderzoeksrapporten en publicaties?

WUR is eigenaar van het auteursrecht op onderzoeksrapporten, publicaties en andere wetenschappelijke werken die gemaakt zijn door haar medewerkers door middel van het werkgeversauteursrecht. Dit geldt voor zowel medewerkers van Wageningen Universiteit (WU) als Stichting Wageningen Research (WR).

Let op: Er kunnen specifieke afspraken gemaakt worden over het auteursrecht met/door derden of ontstaan tijdens een onderzoekssamenwerking of gesubsidieerd project. Neem contact op met de juridische afdeling van je kenniseenheid wanneer je vragen hebt over het eigenaarschap.

Wie heeft het auteursrecht op onderzoeksdata?

WUR is eigenaar van de auteursrechten op beschermde datasets die ontwikkeld zijn door haar medewerkers. Voor meer informatie over dit onderwerp, lees het kennisartikel over de Rechthebbende van onderzoeksdata.

Wie heeft het auteursrecht op lesmateriaal?

WUR is de eigenaar van het auteursrecht op educatief materiaal dat door werknemers van WUR is gemaakt. Het auteursrecht op educatief materiaal zoals lesmateriaal, PowerPoint presentaties, cursushandleidingen of andere lesmaterialen is enkel en alleen belegd bij WUR. In het kort betekent dit, dat alleen WUR de exclusieve rechten heeft om het werk te dupliceren en openbaar beschikbaar te maken. De oorspronkelijke auteur behoud zijn/haar persoonlijkheidsrechten, zoals bijvoorbeeld het recht om geciteerd te worden als de auteur van de publicatie.

Lees ook de vraag “Wie heeft het auteursrecht op materiaal dat in samenwerking met anderen is gemaakt?” als lesmateriaal materiaal van derden bevat. Zorg ervoor dat je de regels rondom gedeeld auteursrecht volgt als je lesmateriaal samen met derden maakt.

Wie heeft het auteursrecht op een PhD thesis?

Als de PhD-kandidaat in dienstverband is bij Wageningen Universiteit of Stichting Wageningen Research, dan ligt het auteursrecht op de thesis bij WUR. Als de PhD-kandidaat geen werknemer van WUR is en het auteursrecht niet in zijn geheel of gedeeltelijk belegd is bij een werkgever of externe partij, dan is de PhD-kandidaat zelf eigenaar van het auteursrecht op zijn of haar thesis.

Let op dat het auteursrecht per hoofdstuk kan verschillen. Als er hoofdstukken in de thesis zitten waar meerdere auteurs bij betrokken zijn, hebben alle co-auteurs samen een gedeeld auteursrecht van deze hoofdstukken. Als deze co-auteurs allemaal werkzaam zijn bij WUR, heeft WUR het auteursrecht op deze hoofdstukken.

In sommige gevallen worden PhD-kandidaten verzocht om het auteursrecht over te dragen naar de opdrachtgever van een PhD-onderzoeksproject of naar een uitgever in het geval van een wetenschappelijke publicatie. Neem contact op met de juridische afdeling van de kenniseenheid waar het onderzoek is uitgevoerd voor advies over dergelijke contractuele overeenkomsten.

Wie heeft het auteursrecht op een MSc/BSc thesis?

De student is de eigenaar van het auteursrecht op zijn of haar MSc/BSc thesis. De student die de MSc/BSc thesis geeft gemaakt (d.w.z., degene die de thesis heeft geschreven en in dat proces de creatieve keuzes heeft gemaakt om tot de uiteindelijke bewoording van de thesis te komen) is de eigenaar van het auteursrecht op het werk. Dit is ook van toepassing op andere producten die in de rol van student zijn gemaakt (zoals essays, opdrachten, verslagen enz.). Zie het studenten statuut (> auteursrechten studenten) voor meer informatie.

In sommige gevallen, is een thesis volledig of gedeeltelijk tot stand gekomen tijdens een studieproject bij een opdrachtgever of tijdens een stage. In dat geval mag de student akkoord gaan met een alternatief eigenaarschap. Als er geen overeenkomst is gesloten, is de student de auteursrechthebbende op de thesis. Voor advies over dergelijke contractuele afspraken, kan de student contact opnemen met de juridische afdeling van de kenniseenheid van hun studie.

Wie heeft het auteursrecht op MOOCs, video-opnames van colleges, presentaties of ceremonies?

WUR is de eigenaar van het auteursrecht op MOOCs, video-opnames van colleges, presentaties en ceremonies. In overeenstemming met Artikel 45d van het Nederlandse Auteurswet, wordt de producent van een video-opname aangenomen als degene met het exclusieve recht om de opname te kopiëren en te verspreiden. Opnames van MOOCs, colleges, presentaties of ceremonies zijn over het algemeen gemaakt door WUR en haar werknemers. In de meeste gevallen is de naam van WUR verbonden aan de opnames. Door de toepassing van het werkgeversauteursrecht heeft daarom WUR het auteursrecht op video-opnames gemaakt door WUR en haar werknemers.

Deze rechten van de producent moeten los gezien worden van de rechten op de inhoud van de MOOC, het college of de presentatie (d.w.z. het lesmateriaal). De inhoud moet als apart werk worden beschouwd dat onderworpen is aan auteursrechtelijke bescherming.

Als iemand anders (bijvoorbeeld een student) een MOOC, college of presentatie opneemt zonder dat WUR daar opdracht toe heeft gegeven, kan dit worden gezien als schending van het auteursrecht (d.w.z. het onderwerp van de opname) en ook als een inbreuk op de privacy van de persoon die de presentatie heeft gegeven. Dit is ook weerspiegeld in het Reglement bescherming persoonsgegevens van WUR. WUR heeft het recht om passende stappen te ondernemen tegen oneigenlijke reproductie van deze opnamen en tegen het openbaar maken van de opnamen.

Wie heeft het auteursrecht op materiaal dat in samenwerking met anderen is gemaakt?

Materiaal dat is gemaakt door WUR is vaak onderdeel van een project of steunt gedeeltelijk op materiaal van derden. Er zijn vier verschillende categorieën van creatieve samenwerking te onderscheiden:

Werken die ontwikkeld zijn door WU en WR

Wanneer een medewerker van Wageningen University & Research (WUR) een origineel werk creëert in het kader van zijn of haar functie, berust het auteursrecht bij de werkgever. Dit is ofwel Wageningen University (WU) of Stichting Wageningen Research (WR), aangezien WUR zelf geen afzonderlijke rechtspersoon is. Indien een werk gezamenlijk wordt gemaakt door medewerkers van zowel WU als WR, zijn WU en WR gezamenlijk eigenaar van het auteursrecht op het gehele werk.

Werken die ontwikkeld zijn door WUR in samenwerking met andere instellingen

Als een werk is gemaakt door werknemers van WUR en werknemers van een andere instelling of organisatie, zou het kunnen zijn dat WUR en de andere organisaties gezamenlijk auteursrecht hebben. Voor gezamenlijk auteursrecht moeten alle betrokkenen ondeelbaar aandeel gehad hebben in de creatieve beslissingen die zichtbaar zijn in het werk. Voor meer informatie over de consequenties van gedeeld eigenaarschap, ga naar de vraag Wat is gedeeld auteursrecht?

Gebruik van werk van derden door WUR

Werken ontwikkeld door WUR kunnen materiaal van derden bevatten. Naast publicaties en ander tekstueel materiaal, kan ‘materiaal’ ook bijvoorbeeld muziekfragmenten, video of afbeeldingen of broncode omvatten waarbij het auteursrecht niet bij WUR maar bij derden is belegd.

Om zulk materiaal te reproduceren of publiceren in een nieuw werk van WUR, bijvoorbeeld een onderzoeksrapport, presentatie, app of audiovisueel werk, kan het citaatrecht van toepassing zijn, of moet er toestemming verleend zijn door de eigenaar van het auteursrecht van het materiaal van derden. Deze toestemming kan ook verkregen worden door een Creative Commons-licentie.

Nieuw werk van WUR geïnspireerd op materiaal van derden

Bij het ontwikkelen van nieuw werk kan een WUR-medewerker geïnspireerd zijn door openbaar beschikbaar werk van derden. Hier valt ook de situatie onder waarin een WUR-werknemer een opname van een MOOC van een andere instelling bekijkt en dan dezelfde of een in stijl vergelijkbare opzet gebruikt voor zijn of haar eigen MOOC of materiaal.

Van een nieuw, origineel werk dat door een WUR-werknemer is gemaakt en geïnspireerd is op het werk van anderen ligt het auteursrecht bij WUR als werkgever. De sleutelvraag hierbij is of het nieuwe werk van WUR significant verschilt van het werk waarop het geïnspireerd is. Als de werken vergelijkbaar zijn, kan het zijn dat het auteursrecht van de derde partij geschonden wordt, wat betekent dat het gebruik (d.w.z. het dupliceren en publiek stellen van het werk) niet toegestaan is zonder toestemming van de externe partij. Deze toestemming wordt beschouwd als een licentie.

Wat is gedeeld auteursrecht?

Soms wordt een werk gemaakt door een samenwerking van meerdere mensen. Als het niet mogelijk is om duidelijk te scheiden wie wat heeft bijgedragen, kan gedeeld auteursrecht van toepassing zijn. Dit betekent dat alle bijdragers gezamenlijk eigenaar zijn van het auteursrecht op het gehele werk. Het is belangrijk om te weten dat het enkel aandragen van ideeën, suggesties, faciliteiten of achtergrondonderzoek iemand niet automatisch tot mede-auteursrechthebbende maakt. Je moet daadwerkelijk hebben meegewerkt aan het creëren van het werk zelf.

Wanneer er sprake is van gedeeld auteursrecht, ontstaat er een vorm van gedeeld eigendom. Volgens het Nederlandse recht betekent dit dat het werk alleen gebruikt, gepubliceerd of in licentie gegeven kan worden als alle auteursrechthebbenden daarmee instemmen. Dus als WUR het auteursrecht met anderen deelt, kan het materiaal niet opnieuw gebruikt of gedeeld worden zonder toestemming van de andere auteursrechthebbenden. Om later problemen te voorkomen, is het verstandig om vooraf duidelijke afspraken te maken, bijvoorbeeld in een overeenkomst. Zo weet iedere auteursrechthebbende die een deel van het eigendom heeft hoe het werk gebruikt kan worden en toegankelijk gemaakt kan worden.

Hoe draag ik mijn auteursrecht over?

Auteursrecht kan alleen worden overgedragen door een schriftelijke overeenkomst (een "akte"). Zelfs na overdracht van auteursrecht, heeft de oorspronkelijke auteur nog steeds zowel persoonlijkheidsrechten als verscheidene rechten overeenkomstig met de Auteurswet (bijvoorbeeld het recht op naamsvermelding en verzet tegen wijziging van het werk) en het recht om korte wetenschappeijke werken na een redelijke termijn na de eerste publicatie vrij beschikbaar te stellen voor publiek onder het Taverne amendement (Open Access). Neem contact op met jouw juridische afdeling van je kenniseenheid voor hulp bij het overdragen van auteursrecht.

Veel uitgevers vragen dat je het auteursrecht overdraagt als ze het manuscript geaccepteerd hebben. Wees ervan bewust dat het is toegestaan om te onderhandelen met uitgevers om in ieder geval een deel van jouw auteursrecht te behouden. Je kunt hierbij gebruik maken van het model contract (license to publish) dat ontwikkeld is door de Nederlandse universiteiten.

Voor vragen en hulp

Heb je vragen over het auteursrecht, of kun je hulp gebruiken? Neem dan contact met ons op. Je kunt een e-mail sturen naar copyright@wur.nl.