Samenvatting
Dit artikel beschrijft de verschillende routes die je kunt nemen om Open Access te publiceren.
null
Inhoudsopgave
Open Access publicaties
Open Access (OA) is een publicatiemodel voor wetenschappelijke communicatie dat onderzoeksinformatie gratis beschikbaar stelt aan lezers, in tegenstelling tot het traditionele abonnementsmodel. Open Access literatuur is digitaal, online, gratis te lezen en meestal zonder auteursrecht- en licentiebeperkingen, hoewel specifieke voorwaarden voor hergebruik afhankelijk zijn van individuele licenties. Wageningen University & Research heeft een eigen Open Access-beleid. Let op: de Open Access-vereisten van je externe subsidieverlener hebben voorrang boven het WUR OA-beleid. In dit artikel bespreken we de verschillende routes die je kunt nemen om Open Access te publiceren.
Gold Open Access
Gold Open Access betekent dat de definitieve gepubliceerde versie van je artikel onmiddellijk en voor altijd gratis toegankelijk is (voor lezers) op de website van de uitgever. Als auteur moet je over het algemeen Article Processing Costs (APC) betalen, maar meestal behoud je het auteursrecht. Ga voor meer informatie over het auteursrecht naar het Copyright Information Point. WUR heeft voor meer dan 11.000 wetenschappelijke tijdschriften overeenkomsten ('deals') gesloten om gratis of tegen lagere kosten Open Access te publiceren. Je kunt in de WUR Journal Browser checken om welke tijdschriften het gaat en welke voorwaarden daarbij gelden.
Hybride Open Access
Hybride tijdschriften zijn op abonnementen gebaseerde tijdschriften die een Open Access optie bieden voor individuele artikelen. Als auteur kun je kiezen tussen: a) direct Open Access publiceren na betaling van de APC’s of b) publiceren achter een betaalmuur, waarbij lezers een abonnement moeten hebben om het artikel te kunnen lezen. WUR heeft Open Access overeenkomsten gesloten met veel hybride tijdschriften, waarbij WUR-auteurs minder tot geen APC’s hoeven te betalen als zij aan bepaalde voorwaarden voldoen. Check de WUR Journal Browser voor meer informatie hierover.
Green Open Access
Als je peer-reviewed artikel oorspronkelijk achter een betaalmuur is gepubliceerd, kan het na een bepaalde embargoperiode gratis beschikbaar worden gemaakt via de WUR-repository (Research@WUR). Aangezien het auteursrecht bij de uitgever ligt, gelden er vaak beperkingen op hergebruik. Je kunt de groene route op de volgende drie manieren gebruiken:
- Door gebruik te maken van het Taverne Amendement. Hiermee kun je de definitieve gepubliceerde versie (PDF) van je peer-reviewed artikel delen, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Vanwege wettelijke vereisten gelden verschillende workflows voor WU- en WR-auteurs; meer informatie hieronder in de paragraaf Taverne Amendement.
- Als je niet van Taverne gebruik kunt maken, kun je het peer-reviewede en geaccepteerde manuscript (AAM) in de WUR-repository (Research@WUR) delen na de door de uitgever ingestelde embargoperiode.
- Als je werk is gefinancierd door een Plan S-organisatie, zoals NWO of Horizon Europe, kun je mogelijk een versie van je manuscript Open Access maken door gebruik te maken van de Rights Retention Strategy. Hierbij gelden bepaalde voorwaarden; bekijk deze FAQ en neem contact op met openaccess.library@wur.nl voordat je je manuscript indient.
Diamond Open Access
Diamond Open Access tijdschriften bieden een compleet gratis model: ze zijn volledig Open Access en rekenen auteurs geen APC's. De kosten voor het publiceren en hosten van deze tijdschriften worden meestal gefinancierd door academische instellingen, academische verenigingen of subsidieverleners.
Preprints
Hoewel het technisch gezien geen Open Access-route is, maken preprints deel uit van het open publicatielandschap. Een preprint is een academisch manuscript dat open beschikbaar wordt gesteld op een preprintserver, meestal vóór peer-review. Dit maakt het mogelijk om nieuwe wetenschappelijke kennis snel en open te delen. De meeste tijdschriften accepteren artikelen die al als preprints zijn geplaatst; je kunt het beleid van een specifiek tijdschrift checken in bijvoorbeeld Open Policy Finder – deze info is ook beschikbaar in de WUR Journal Browser.
In de volgende tabel vind je een overzicht van de verschillende Open Access-routes en hun kenmerken.
* Bij een OA-deal hoeft de auteur niet te betalen voor APC's
** Publicatie en hosting worden vaak door één of meer organisaties of verenigingen gedaan
*** CC=Creative Commons
Taverne Amendement
Artikel 25fa van de Nederlandse Auteursrechtwet, ook wel bekend als het Taverne Amendement, staat onderzoekers toe korte wetenschappelijke werken te delen, ongeacht eventuele beperkende richtlijnen van uitgevers. Onder korte wetenschappelijke werken verstaan we artikelen, boekhoofdstukken of boekdelen in een samengesteld boek, en congrespublicaties. Artikel 25fa van de Nederlandse Auteurswet bepaalt dat:
De maker van een kort wetenschappelijk werk, waarvan het onderzoek geheel of gedeeltelijk is betaald door Nederlandse publieke middelen, heeft het recht om werk zonder tegenprestatie beschikbaar te stellen aan het publiek na een redelijke periode na de eerste publicatie, mits er een duidelijke verwijzing wordt gemaakt naar de bron van de eerste publicatie van het werk.
Een redelijke termijn wordt nationaal gedefinieerd als zes maanden na de eerste (online) publicatie. Kijk op de nationale Open Access-website voor meer informatie over het Taverne Amendement.
Verschillende workflows voor WU- en WR-auteurs
Vanwege wettelijke vereisten gelden verschillende workflows voor WU- en WR-auteurs. Voor WU-auteurs is er de opt-out route; voor WR-auteurs is er de opt-in route. WUR Library informeert WU- en WR-auteurs per e-mail wanneer hun publicatie via Taverne opengezet wordt.
WU-auteurs | Open Access standaard | Opt-out route
De uitgeversversie van je publicatie die in aanmerking komt voor Taverne (en die gepubliceerd is na 1 januari 2023), wordt standaard Open Access gemaakt in de WUR-repository (Research@WUR). Je hoeft geen toestemming te geven om publicaties openbaar te maken. Je hebt echter wel het recht op Opt-out door dit formulier in te vullen, waarmee je je werken uitsluit van de Taverne regeling. De regelgeving voor WU-auteurs werd op 27 november 2023 door de Executive Board aangenomen na voorafgaande goedkeuring door de WUR Council. Zie de Open Access procedurele regulering (Engels) of de Open Access procedureregeling (Nederlands). WUR Library informeert WU-auteurs per e-mail wanneer een van hun publicaties Open Access gemaakt wordt via Taverne.
WR-auteurs | Toestemming nodig | Opt-in route
Om je gesloten publicaties in Research@WUR te openen via Taverne, moet je WUR Library toestemming geven om dit te doen:
- Vul je persoonlijke deelname formulier in en selecteer je voorkeur per publicatie. Je kunt peer-reviewed artikelen, boekhoofdstukken en congresverslagen selecteren die vanaf 1 januari 2020 zijn gepubliceerd.
- Je kunt op elk moment toestemming geven, ook na publicatie.
- WUR Library zal de volledige tekst van de genoemde publicaties openbaar beschikbaar maken in Research@WUR na een embargoperiode van zes maanden. Vanaf daar worden de publicaties automatisch geïndexeerd in grote databases en zoekmachines.
- Als je je toestemming wilt intrekken, kun je op elk moment een intrekkingsformulier invullen. Als zodanig behoud je volledige controle over welke van je publicaties worden geopend onder het Taverne Amendement.
Voorwaarden voor deelname WR-auteurs
Auteurschap
Ten minste één auteur is werkzaam of werkzaam geweest bij Wageningen Research tijdens het ontstaan van het werk. De auteur is corresponding author of co-auteur.
Kort wetenschappelijk werk
Peer-reviewed wetenschappelijke artikelen, boekhoofdstukken in samengestelde boeken en congrespublicaties.
Financiering
Het onderzoek waarop de publicatie is gebaseerd, is gedeeltelijk of geheel gefinancierd met Nederlandse publieke middelen.
Repository
De publicaties zijn Open Access beschikbaar in de Research@WUR. Omdat het auteursrecht bij de uitgever blijft, word je geadviseerd altijd de link naar de publicatie in Research@WUR te gebruiken om deze te delen.
WUR garandeert ondersteuning
De juridische basis van het Taverne Amendement is grondig onderzocht en getest in een Nederlandse pilot. Tijdens deze pilot van 2019 en de implementatie van de opt-in workflow in 2020 zijn er door geen enkele uitgever juridische bezwaren geuit. Mocht een uitgever toch bezwaar maken, dan kun je contact opnemen met het Open Access-team, dat ook het Department of Legal Affairs en andere belanghebbenden zal betrekken. WUR garandeert de onderzoeker volledige juridische en financiële ondersteuning en neemt de correspondentie met de uitgever over. Deze garantie geldt zowel voor WU als WR corresponding authors en co-auteurs.
Plan S-financiering
De Taverne opt-in en opt-out routes voldoen niet aan de eisen van Plan S-subsidieverleners, zoals NWO en Horizon Europe.
Vragen en antwoorden over Taverne
Waarom moeten WR-auteurs een online overeenkomst ondertekenen?
Artikel 25fa van de Nederlandse Auteurswet is een persoonlijk recht, dat je toestemming geeft om je korte wetenschappelijke werk(en) Open Access te publiceren in een Nederlands universitaire repository, mits je aan de voorwaarden voor deelname voldoet (zie de tekst boven deze FAQ). WUR Library heeft je toestemming nodig om je werk openlijk beschikbaar te stellen. Als je WUR verlaat, blijven de publicaties die tijdens je dienstverband zijn vrijgegeven in Research@WUR. Je kunt altijd met terugwerkende kracht besluiten om wetenschappelijk werk uit te sluiten van de Taverne regeling door het WUR-toestemmingsformulier te gebruiken of contact op te nemen met WUR Library. Dit kan ook als je niet meer bij WUR werkt.
Heb ik toestemming nodig van mijn co-auteurs om mijn publicaties via Taverne te openen?
Nee, de Nederlandse wet geeft je het recht om je korte wetenschappelijke werk(en) Open Access te maken, ongeacht de rechten van je nationale of internationale co-auteurs. WUR Library raadt echter aan om je co-auteurs te informeren. Korte wetenschappelijke werken van WU-auteurs worden standaard Open Access gemaakt, zes maanden na de eerste publicatie online of in druk.
Kan ik mijn publicaties, die Open Access zijn gemaakt via Taverne, delen op commerciële platforms?
Nee, je mag je publicaties niet delen op commerciële platforms, zoals ResearchGate. Je kunt echter linken naar de Open Access-publicaties in Research@WUR.
Nemen alle Nederlandse universiteiten deel aan de Taverne-overeenkomst?
Ja, alle Nederlandse universiteiten doen mee. Bezoek deze webpagina voor meer informatie.
Waarom een embargoperiode van zes maanden?
Een periode van zes maanden is een balans tussen het maatschappelijke belang om academisch werk snel te delen en het belang van de uitgever om de kosten voor publicatie van de definitieve versie terug te verdienen. In veel sectoren is een embargoperiode van zes maanden al de norm voor uitgevers en subsidieverleners. De embargoperiode begint wanneer het artikel voor het eerst wordt gepubliceerd (online).
Is het Taverne Amendment Plan S compliant?
Nee, Plan S vereist dat je je auteursrecht behoudt en publiceert zonder embargo onder een CC BY-licentie. Dit lukt niet via Taverne, omdat daarbij een embargoperiode van zes maanden geldt.
Mag ik mijn werk delen als de uitgever een embargoperiode van meer dan zes maanden heeft ingesteld?
Ja, het Taverne Amendement is van toepassing als het korte wetenschappelijke werk (artikel of boekhoofdstuk) aan alle voorwaarden voldoet. Deze voorwaarden worden hierboven genoemd. De Taverne regeling heeft voorrang op de eisen van de uitgever.
Vragen & Ondersteuning
Heb je vragen over deze dienst, of wil je persoonlijke ondersteuning? Neem gerust contact met ons op. Je kunt een e-mail sturen naar openaccess.library@wur.nl
Benieuwd wat WUR Library nog meer voor je kan betekenen?
Kijk op de Library website voor directe toegang tot alle literatuur databases en voor een overzicht van alle Library diensten, tools en ondersteuning. Via de chatfunctie op de website kom je direct in contact met een bibliotheekmedewerker of klik hier Chat online. We helpen je graag!