Zoekmethoden en -technieken voor literatuur | Library Guide


Samenvatting

Ontdek de meest effectieve zoekmethoden en technieken voor het vinden van wetenschappelijke publicaties.

null

Inhoudsopgave

Een literatuuronderzoek is een cruciale stap in het uitvoeren van origineel onderzoek. Het helpt je bij het formuleren van je onderzoeksvraag en het plannen van je studie. Door de enorme hoeveelheid beschikbare wetenschappelijke publicaties, kan het een uitdaging zijn om de meest relevante artikelen te selecteren. Je begint altijd met het definiëren van je exacte informatiebehoefte. Kies en pas vervolgens op basis daarvan de juiste zoekmethoden toe. In dit artikel worden de verschillende zoekmethoden uitgelegd, met relevante bronnen, tips en instructievideo's. 

Een specifieke publicatie zoeken

Als je de volledige tekst van een specifieke publicatie nodig hebt en de auteur of titel kent, begin dan je zoektocht in WUR Library Search of Google Scholar.

  • Zet de titel tussen dubbele aanhalingstekens, bijvoorbeeld "verpakking van voedsel"
  • Gebruik filters zoals auteur of publicatiejaar om uw zoekopdracht te verfijnen
  • Zodra je de publicatie hebt gevonden, klik je op de link "Get it from WUR Library"
  • Zie de Library Guide over WUR Library Search voor meer uitleg

Eenvoudig zoeken

Als je niet zeker bent van je informatiebehoefte, of als je slechts een paar bronnen over een onderwerp nodig hebt, begin dan met een eenvoudige zoekopdracht in een brede wetenschappelijke zoekmachine of database, zoals WUR Library Search, Google Scholar of Scopus. Typ een paar trefwoorden in en verfijn je zoekopdracht als volgt:

  • Identificeer primaire concepten en combineer ze met AND
  • Zet korte zinnen of meerdere zoektermen tussen dubbele aanhalingstekens

Voorbeeld: "Klimaatverandering" EN "voedselzekerheid" EN beleid

Systematisch zoeken

Als je alle relevante publicaties over uw onderwerp  wilt vinden, moet je systematisch zoeken in een bibliografische database. Dit vereist dat je je zoektermen, databases en methoden zorgvuldig kiest en nadenkt over de resultaten die je krijgt. Een systematisch literatuuronderzoek helpt je om bias te vermijden, hiaten in het onderzoek te identificeren en duplicatie van bestaande studies te voorkomen.

  • Selecteer de meest geschikte database, gebruik deze tool om de juiste database te vinden
  • Identificeer primaire concepten en relevante zoektermen, inclusief synoniemen
  • Combineer concepten en termen met de operatoren EN/OF
  • Gebruik jokertekens zoals * om woordvariaties te vinden.
  • Beperk uw zoekopdracht tot titel, samenvatting en trefwoorden
  • Pas je zoekopdracht aan en herhaal deze in andere databases
  • Raadpleeg altijd de handleiding van de database voor exacte regels voor het opbouwen van uw zoekopdracht.

Voorbeeld: ("natuurrampen" OF "natuurrampen" OF overstroming* OF aardverschuivingen OF "natuurrampen") EN (boerderij* OF landbouw* OF gewassen OF vee) EN (omgaan OF deal OF "risicovermindering *") EN (verliezen OF opbrengsten).

Let op: Google, en met name Google Scholar, kunne nuttig zijn voor eerste zoekopdrachten, maar worden niet aanbevolen voor systematisch literatuuronderzoek.  Deze zoekmachines hebben geen nauwkeurige filter opties, missen transparantie over hun algoritmes en kunnen dubbele of niet-peer-reviewed bronnen bevatten.

Een draadje volgen of sneeuwbalmethode

Als je wilt controleren of je alle relevante publicaties over je onderwerp hebt gevonden, of als je vertrouwd wilt raken met een onderwerp, kun je de sneeuwbal methode of “een draadje volgen" gebruiken. Eerst selecteer je een aantal zeer relevante publicaties. De referentielijst van deze publicaties leidt je naar oudere publicaties over jouw onderwerp. Als je deze referenties opzoekt in een brede zoekmachine of database Scopus, of Google Scholar, zul je waarschijnlijk recentere artikelen vinden die deze publicatie citeren.

Systematische review en andere review types

In sommige disciplines zijn systematische reviews en andere reviewtypes, zoals scoping reviews, steeds gebruikelijker geworden om het toenemende aantal publicaties te beheren en betrouwbare bewijzen te leveren. Deze systematische reviewtypes volgen de principes van een systematische zoekstrategie. Daarnaast moeten ze volledig, transparant, herhaalbaar en onbevooroordeeld zijn. Om aan deze vereisten te voldoen, gelden expliciete en gestandaardiseerde regels, en moet vooraf een protocol worden opgesteld dat alle stappen van de systematische review dekt, inclusief de reviewvraag, een uitputtende literatuurzoektocht, selectie van studies en gegevensverzameling/-analyse.

Bekijk de onderstaande bronnen of neem contact op met een informatiespecialist van de Bibliotheek voor advies.

AI-ondersteund literatuuronderzoek

Je kunt in de verleiding komen om snel wetenschappelijke informatie over een onderwerp te krijgen door simpelweg een prompt in genAI-tools te typen, zoals ChatGPT, Copilot of Gemini. De onderliggende gegevens en parameters in deze chatbots zijn echter onbekend en het antwoord dat je krijgt, kan bevooroordeeld of onjuist zijn (hallucinatie). Deze tools zijn niet ontwikkeld om naar wetenschappelijke informatie te zoeken en worden sterk afgeraden.

Sommige AI-tools kunnen je helpen bij het zoeken naar wetenschappelijke informatie. Deze vallen in twee categorieën: tools die een lijst met referenties bieden op basis van jouw prompt, zoals Elicit of Consensus, en instrumenten die een kaart bieden van onderling verbonden en gekoppelde papers, zoals Connected papers of Litmaps. Een samengestelde lijst van deze tools met informatie over de onderliggende database, het privacybeleid, de beperkingen en de kosten wordt aangeboden door Tübingen University Library onder “Literature Research with AI – Tools and Introduction.

WUR Library raadt ten zeerste aan om deze AI-tools alleen te gebruiken naast het systematisch zoeken naar literatuur in bibliografische databases, zoals Scopus, CAB Abstracts of PubMed. Het toepassingsgebied van de op AI gebaseerde instrumenten is beperkt en kan beperkt zijn tot een specifiek vakgebied of alleen tot publicaties met open toegang. Het kan ook zijn dat je relevante literatuur mist omdat deze tools slechts een beperkt aantal artikelen voorstellen.

Je kunt tools zoals ChatGPT wel goed gebruiken bij het samenstellen van Booleaanse zoekopdrachten (queries) voor een bibliografische database. Houd er rekening mee dat je wel goed moet weten hoe de door jouw gekozen database werkt en hoe je prompts zorgvuldig kunt kiezen om een goede uitvoer te krijgen. Realiseer je dat je mogelijk nog belangrijke zoektermen mist, dat de syntaxis van de door genAI gegenereerde query mogelijk niet klopt en dat je niet alle functionaliteiten gebruikt die een bibliografische database biedt. Voorbeelden van prompts die je kunt gebruiken om zoekopdrachten voor bibliografische databases te maken, vind je in deze Libguide van de Birmingham City University.

Video tutorial



Deze video laat zien hoe je off-campus toegang krijgt, zoekt in WUR Library Search, een bibliografische database met filters selecteert en EndNote gebruikt om literatuur te ordenen.

E-learning modules

Voor meer uitleg over het zoeken naar wetenschappelijke literatuur, verwijzen we je naar de e-learning modules van de bibliotheek. Er zijn e-learnings over:

Vragen en ondersteuning

Heb je vragen over zoekmethoden en technieken of wil je persoonlijk advies? Neem gerust contact op met ons. Je kunt een mailtje sturen naar de Servicedesk Facilities.

Benieuwd wat WUR Library nog meer voor je kan betekenen?

Kijk op de Library website voor directe toegang tot alle literatuur databases en voor een overzicht van alle Library diensten, tools en ondersteuning. Via de chatfunctie op de website kom je direct in contact met een bibliotheekmedewerker of klik hier Chat online. We helpen je graag!