Uitleg over het delen van auteursrechtelijk beschermd materiaal binnen WUR-cursussen en onderwijs.

Inleiding

Dit kennisartikel geeft uitleg hoe je als docent auteursrechtelijk beschermd materiaal kunt gebruiken in een Brightspace cursus, een reader of in een MOOC.

Voor uitleg over eigendomsrechten van lesmaterialen, MOOCs, video opnames van colleges, presentaties, ceremonies, of BSc en MSc theses, zie het kennisartikel Ontdek waar het auteursrecht ligt op verschillende type materialen.

Hoe kunnen docenten auteursrechtelijk beschermd materiaal gebruiken in hun cursussen?

WUR docenten ontwikkelen lesmateriaal voor zowel WUR en niet-WUR studenten (bijv. in MOOCs). Wanneer docenten educatieve bronnen delen op een onderwijsplatform zoals Brightspace, of in een reader voor WUR-studenten, moeten zij de auteursrechtelijke wetgeving en de auteursrechten overeenkomsten van de uitgeverijen volgen. De belangrijkste overeenkomst is de Easy Access-overeenkomst. Deze overeenkomst is niet van toepassing op MOOCs. Docenten mogen geen auteursrechtelijk beschermd materiaal gebruiken in een MOOC, tenzij de eigenaar van de auteursrechtelijk beschermde materialen hier expliciet schriftelijke toestemming voor heeft gegeven.

De copyrights­pecialisten van WUR Library hebben een stroomschema ontwikkeld om het delen van auteursrechtelijk beschermd materiaal in Brightspace te vergemakkelijken en je te helpen de juiste keuze te maken.

Wat is de Easy Access-overeenkomst?

Volgens de Auteurswet kun je materiaal niet verspreiden wanneer je niet over de auteursrechten beschikt. Er zijn wel uitzonderingen op deze wet, zoals het recht op het citeren en refereren en het recht om auteursrechtelijk beschermd materiaal te gebruiken voor non-commerciële educatieve doeleinden.

Auteursrechtelijk beschermd materiaal mag alleen gebruikt worden voor non-commerciële educatieve doeleinden wanneer slechts een deel van het beschermde materiaal wordt gebruikt en wanneer de eigenaar van de rechten redelijkerwijs wordt gecompenseerd voor het gebruik van zijn materiaal. Om auteursrechtelijk beschermd materiaal effectief te gebruiken hebben Stichting UvO, die de uitgeverijen vertegenwoordigt, en de UNL, als vertegenwoordiger van de Nederlandse universiteiten een vaste overeenkomst (de Easy Access-overeenkomst) die toestaat dat WUR auteursrechtelijk beschermd materiaal kan gebruiken tegen een jaarlijks forfaitaire betaling.

De Easy Access-overeenkomst geeft docenten:

• de mogelijkheid om tot een maximum van 40 pagina's; en
• niet meer dan 20% van een boek of tijdschriftnummer te gebruiken in een Brightspace cursus of reader.

Let op, het beleid van WUR verplicht docenten, waar mogelijk, een hyperlink naar het materiaal toe te voegen. De Easy Access-overeenkomst is niet van toepassing op MOOCs.

Wat is het huidige beleid van Wageningen University & Research?

WUR-beleid verplicht docenten om, indien mogelijk, een hyperlink te delen in plaats van een PDF te uploaden. Dit geldt ook voor materialen die onder de Easy Access-overeenkomst vallen. Linken naar auteursrechtelijk beschermd materiaal is mogelijk als de eigenaar van het materiaal toestemming heeft gegeven voor publicatie op de gelinkte bron (bijvoorbeeld dat het geplaatst is op de website van de uitgever). Dit beleid vermindert de jaarlijkse bijdrage van  WUR voor het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal. De hoogte van deze bijdrage is gebaseerd op feitelijk gebruik.

Zie ‘Hoe kan ik op een correcte manier linken naar auteursrechtelijk beschermd materiaal?’ voor meer informatie over welke links het beste gebruikt kunnen worden.

Kan ik auteursrechtelijk beschermd materiaal delen als PDF in Brightspace?

Het delen van een PDF in Brightspace is niet altijd toegestaan. WUR beleid is om een hyperlink te gebruiken waar mogelijk. Het onderstaande stroomschema helpt je met de juiste keuze (alleen Engels).  

Welke soort materialen kan ik als docent gebruiken op Brightspace of in mijn readers?

Het linken naar auteursrechtelijk beschermd materiaal is altijd toegestaan als de eigenaar van het materiaal dit zelf beschikbaar heeft gesteld. Volgens het WUR-beleid dien je hyperlinks te plaatsen in plaats van volledige kopieën van het materiaal te delen. Zie ‘Hoe kan ik op een correcte manier linken naar auteursrechtelijk beschermd materiaal?’ voor meer informatie over welke links het beste gebruikt kunnen worden. 

Boeken

Als WUR Library een licentie heeft voor een e-book, gebruik dan de link naar het e-book op de website van de uitgever in Brightspace. De Library licentie bij een e-book sluit meestal het recht op het delen van een PDF in Brightspace uit.

Als het niet mogelijk is om een link te delen, kan je maximaal 40 pagina's en niet meer dan 20% van het volledige boek in jouw Brightspace cursus of reader gebruiken. Deze limiet geldt voor het complete boek, niet voor de aparte hoofdstukken. Je mag meer dan één boek gebruiken per vak. Open Access materialen mogen onder dezelfde voorwaarden als regulier materiaal beschikbaar gesteld worden op Brightspace. Bij het gebruik van boeken is het belangrijk dat je de bron altijd vermeldt door correct te citeren en te refereren.

Artikelen uit tijdschriften

Als WUR Library een abonnement heeft op het betreffende tijdschrift, gebruik dan de link naar het artikel op de website van de uitgever in Brightspace. De licentievoorwaarden van de meeste abonnementen, verbieden het delen van volledige PDFs in Brightspace. Open Access materialen mogen onder dezelfde voorwaarden als regulier materiaal beschikbaar worden gesteld op Brightspace. Bij het gebruik van tijdschriftartikelen is het belangrijk dat je de bron altijd vermeldt door correct te citeren en te refereren. Wanneer de voorgaande opties niet toereikend zijn, kun je als docent een maximum van 40 pagina's en niet meer dan 20% van het tijdschriftnummer delen in jouw Brightspace cursus of reader.

Afbeeldingen en grafieken

Je mag maximaal 25 afbeeldingen/tabellen/figuren uit één werk (bijvoorbeeld een boek of tijdschriftnummer) gebruiken en met daarbij een maximum van 10 werken van dezelfde maker. Open Access materialen mogen onder dezelfde voorwaarden als regulier materiaal gebruikt worden op Brightspace. Bij het gebruik van afbeeldingen of grafieken is het belangrijk dat je de bron altijd vermeldt door correct te citeren en te refereren.

Wat moet ik doen als ik meer materiaal wil gebruiken dan Stichtig UvO toestaat?

Als je meer dan 40 pagina's of meer dan 20% van een boek of tijdschriftnummer wilt  gebruiken, heb je de volgende opties:

• Gebruik een hyperlink naar het auteursrechtelijk beschermde materiaal op de website waar dit materiaal geplaatst is met toestemming van de eigenaar. Hiermee voldoe je aan het huidige WUR-beleid.
• Vraag de auteursrechthebbende toestemming voor het gebruik van zijn materiaal (vraag hierbij het Copyright Information Point om hulp);
• Zoek naar een open alternatief van het materiaal;
• Vraag bij WUR Library na of het abonnement op een tijdschrift het gebruik van deze grotere hoeveelheden materiaal toestaat;
• Verzoek WUR Library het boek aan te schaffen;
• Vraag aan de studenten het boek aan te schaffen;
• Verzoek het CIP om toestemming te vragen aan Stichting UvO om het materiaal te gebruiken. Houd er rekening mee dat dit kosten met zich meebrengt voor de leerstoelgroep.

Als je hulp nodig hebt bij een van deze opties, neem dan contact op het met Copyright Information Point (CIP).

Als je als docent meer dan het maximum van 25 afbeeldingen/tabellen/figuren van één werk (bijvoorbeeld een boek of tijdschriftnummer) nodig hebt, zal je schriftelijke toestemming van de uitgever moeten vragen. Zorg ervoor dat je altijd een kopie van deze schriftelijke toestemming bewaart bij ontvangst.

Kan ik mijn eigen materiaal gebruiken in mijn readers?

Het gebruik van eigen materiaal en publicaties is toegestaan, tenzij het auteursrecht is overgedragen of een exclusieve licentie is verleend aan derden zonder het recht om dit materiaal voor educatie te gebruiken. In dat geval is de Easy Access-overeenkomst ook van toepassing op het eigen materiaal. Bij het gebruik van een publicatie waarbij co-auteurs (ook) eigenaar zijn van de auteursrechten, zullen alle auteursrechthebbenden schriftelijk toestemming moeten verlenen voor het gebruik van het materiaal. Bewaar altijd een kopie van de schriftelijke toestemming. 

Sommige tijdschriften staan toe dat de onderstaande versies van een manuscript gepubliceerd worden in een reader of op Brightspace: pre-prints (de geaccepteerde, maar niet de peer reviewed versie), post-prints (de geaccepteerd en peer reviewed versies) of uitgevers versie (de door de uitgeverij geaccepteerde versie). De Open Policy Finder is een handige tool om het beleid per tijdschrift op te zoeken.

Mag ik materialen uit de digitale bibliotheek delen met mijn studenten als PDF?

WUR Library verleent toegang tot duizenden tijdschriften en e-books. Als docent wordt je geacht altijd de hyperlink te delen. Ook al heeft de WUR Library een abonnement op een tijdschrift of boek, een artikel of hoofdstuk mag nog steeds niet als PDF gedeeld worden op Brightspace. Ook voor deze materialen geldt de Easy Access-regeling.

Mag ik Open Access materialen delen op Brightspace?

Alleen als er expliciet toestemming gegeven is kan Open Access materiaal elders gedeeld worden. Open Access materiaal is vrij toegankelijk voor iedereen, maar dit betekent niet automatisch dat het materiaal ook als PDF gedeeld mag worden. Hyperlinken naar het Open Access materiaal delen is altijd toegestaan. 

Open Access materiaal kan gepubliceerd zijn onder een Creative Commons licentie (CC licentie). Materiaal dat gepubliceerd is onder een CC licentie mag in zijn geheel toegevoegd worden aan je lesmateriaal. Lees voor gebruik over de voorwaarden van het gebruik van CC licentie materiaal.

Hoe kan ik op een correcte manier linken naar auteursrechtelijk beschermd materiaal?

Wat voor soort hyperlinks moet ik gebruiken?

Gebruik links naar websites waar het materiaal op staat met toestemming van de auteursrechthebbende. Als docent mag je het gebruik van illegale kopieën niet aanmoedigen. Het is erg moeilijk om illegale kopieën van legale kopieën te onderscheiden, dus hyperlink nooit naar duidelijk dubieuze websites.

Gebruik altijd stabiele hyperlinks zoals een DOI-link. URLs op de website van een uitgeverij zijn vaak aan verandering onderhevig. DOI links volgen deze veranderingen automatisch en sturen je door naar de juiste webpagina. Dit zorgt ervoor dat je niet elk jaar de oude links moet vervangen in jouw lesmateriaal.

Gebruik EZproxy links. Het gebruik van een EZproxy link garandeert een soepele off campus-toegang, doordat het de studenten meteen vraagt om in te loggen. Door het gebruik van een EZproxy link is het gemakkelijker voor studenten het materiaal te downloaden en help je je studenten om goed voorbereid naar de les te komen. Wij raden het gebruik van een DOI link in combinatie met een EZproxy link aan.

Hoe maak ik een DOI-link?

Een DOI-link bestaat uit twee componenten:

http://doi.org/ + een DOI (bijv. 10.1038/nature12251) = http://doi.org/10.1038/nature12251

De DOI of de DOI-link kan je meestal vinden op de eerste pagina van een tijdschrift artikel of hoofdstuk uit een e-book, op de website van de uitgever, of in het record van een publicatie in een database als Scopus.

Hoe maak ik een EZproxy link?

Om een EZproxy link te maken, zul je de volgende URL voor je oorspronkelijk URL moeten plaatsen: http://library.wur.nl/WebQuery/rduser/ezproxy?url=

Een volledige EZproxy link ziet er dan zo uit:

http://library.wur.nl/WebQuery/rduser/ezproxy?url=http://doi.org/10.1038/nature12251

Als studenten op de campus zijn, kunnen zij het artikel direct openen, mits WUR Library toegang heeft tot het e-book of tijdschrift. Wanneer de studenten buiten de campus de link openen, zal er een inlogscherm verschijnen waar ze hun WUR inloggegevens kunnen invoeren om toegang te krijgen tot het artikel.

Hoe gebruik ik auteursrechtelijk beschermd materiaal in een MOOC?

Omdat een MOOC gericht is op niet-WUR studenten, is de Easy Access-regeling hier niet van toepassing. Een MOOC is online beschikbaar en staat open voor iedereen. Om deze reden mag je geen auteursrechtelijk beschermd materiaal gebruiken in een MOOC, tenzij de auteursrechthebbende schriftelijke toestemming heeft verleend voor het gebruik. In plaats van auteursrechtelijk beschermd materiaal kun je ervoor kiezen om vrij toegankelijke en/of Open Access materiaal te gebruiken in een MOOC.

Vrij toegankelijke materialen

Sommige tijdschriften achter een betaalmuur maken hun artikelen vrij toegankelijk voor iedereen na één of twee jaar. Je mag deze vrij toegankelijke materialen gebruiken, maar alleen door middel van een hyperlink naar het materiaal op de website van de uitgever.

Open Access materialen

Open Access materiaal is vrij toegankelijk voor iedereen, maar dit betekent niet automatisch dat het materiaal ook vrij gedeeld mag worden. Open Access materiaal kent vele vormen en kan gepubliceerd zijn onder een Creative Commons licentie (CC licentie). De vorm en/of het type Creative Commons licentie bepaalt of het materiaal gebruikt kan worden in een MOOC.

Voor vragen en hulp

Heb je vragen over auteursrecht, of kun je andere juridische hulp gebruiken? Neem dan contact met ons op. Je kunt een e-mail sturen naar copyright@wur.nl.